Mülk sahiplerinin en çok sorduğu ama en az konuşulan konu: “Bu iş bana ne kadara mal olacak?” Hizmet bedelinin belirsiz bırakılması, sürecin sonunda tatsızlık üretir. Oysa çerçevesi bellidir ve baştan yazıya dökülebilir.
Hizmet bedelinin yasal çerçevesi nedir?
Taşınmaz ticareti mevzuatı, emlak danışmanlığı hizmet bedeline üst sınır getirir. Konut ve iş yeri satışında taraflardan alınacak toplam hizmet bedeli, satış bedelinin belirli bir yüzdesini (yürürlükteki düzenlemede yüzde dördünü, KDV hariç) aşamaz. Kiralamada ise hizmet bedeli, bir aylık kira bedelini aşamaz. Bu tavanların altında serbestçe anlaşılabilir; üstünde talep edilemez.
Oranlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebildiği için bağlayıcı olan tek şey vardır: imzaladığınız sözleşmede yazan rakam. Sözlü mutabakata değil, yazılı hizmet bedeline bakın.
Komisyon ne zaman hak edilir?
Genel kural, danışmanın taraflar arasında sözleşmenin kurulmasına aracılık etmesiyle hizmet bedelinin doğmasıdır. Yani hak ediş, ilan yayınlamayla değil sonuçla ilişkilidir. Bu nedenle yetki sözleşmesinde hak edişin hangi anda doğduğu (satış vaadi mi, tapu devri mi, kira sözleşmesinin imzası mı) açıkça yazmalıdır — yetki sözleşmesi maddeleri yazımızda bu maddeyi satır satır inceledik.
Toplam bedel kim tarafından ödenir?
Üst sınır “taraflardan alınacak toplam” üzerinden tanımlıdır. Alıcı ve satıcının payı nasıl bölüşüleceği ise sözleşmeye yazılır. Belirsiz bırakılan paylaşım, tapu gününde tartışma çıkarır; tapu günü protokolü yazımızda bu günü sürprizsiz geçirmenin protokolünü anlattık.
Neden yetki belgesi olan kişiyle çalışmalısınız?
Yetki belgesi olmayan kişiye ödenen bedel, uyuşmazlık halinde sizi savunmasız bırakır: taraf kim, sorumluluk kimde, denetim mercii neresi — hiçbiri net değildir. Yetki belgeli danışman, sözleşmeli ve kayıtlı çalışmak zorundadır; EİDS düzeni de bu kayıtlılık üzerine kuruludur. Ayrıntılar EİDS rehberi yazımızda.
Bedeli konuşurken sormanız gereken üç soru
1. Bu bedel neyi kapsıyor — profesyonel fotoğraf, ilan yönetimi, gösterim, evrak takibi, tapu günü refakati dahil mi? 2. Hak ediş hangi anda doğuyor? 3. Süreç sonuçlanmazsa herhangi bir bedel doğuyor mu? Üçünün de cevabı sözleşmede yazılıysa, sürpriz kalmaz.
Bu yazı genel bilgilendirmedir; güncel oranlar ve somut durumunuz için yürürlükteki mevzuata ve sözleşmenize bakılmalıdır.
Florya ve Yeşilköy’deki mülkünüz için hizmet kapsamını ve bedelini baştan yazılı konuşalım — sürpriz yok.
